Aristoteles, vriend of vijand van de wetenschap?

Aristoteles, vriend of vijand van de wetenschap?

Over Aristoteles als wetenschapper valt veel goeds en tegelijk ook veel kwaads te zeggen. Hij heeft het wetenschappelijke onderzoek enkele doorslaggevende aanzetten gegeven, maar ook ongelooflijk afgeremd.

De vader van deze Griekse filosoof uit de vierde eeuw v.Chr. was zomaar even de lijfarts van de koning van Macedonië. ;-) Aristoteles is een leerling van Plato, die hem als slimste van de klas beschouwt. Aristoteles verwerpt nochtans enkele belangrijke punten uit Plato’s doctrine. “Ik ben een vriend van Plato, maar nog meer van de waarheid!” Na het overlijden van Plato is Aristoteles ontgoocheld dat hij zijn leermeester niet mag opvolgen. Hij sticht dan maar zijn eigen school, zijn eigen lyceum. Zegt die naam je nog iets?

Hoe zit het nu precies met zijn wetenschappelijke wapenfeiten?
Binnen de fysica en de chemie moeten we de wereld volgens Aristoteles via enkele principes beschouwen, en niet aan observatie doen. Met de bekende rampen als gevolg. Op het vlak van biologie – en in het bijzonder dierkunde – vindt hij dat we wel moeten observeren. Een briljante geest! Daarmee is nog maar eens bewezen hoe kortzichtig en tegelijk geniaal iemand (ook een wetenschapper!) kan zijn.

We kunnen stellen dat Aristoteles de grondlegger is van de dierkunde (zijn leerling Theophrastus volgt hem daarin op wat de plantkunde betreft) omdat hij de dieren klasseert en bestudeert via observatie. Dat lijk nu wel simplistisch, maar het is de allereerste keer dat observatie belangrijker wordt geacht dan redenering. Experimenteren is volgens hem uit den boze, want een experiment kan alleen de verschijnselen veranderen en is dus misleidend. Hij observeert en klasseert 495 dieren. En hij laat zich niet vangen: vleermuizen staan dichter bij ratten en hazen dan bij vogels. Hij onderscheidt in die tijd ook al de walvisachtigen van de vissen.

Wat fysica betreft, baseert hij zich op principes en niet langer op observatie. De aarde is rond en bevindt zich centraal in het universum. Alles is rond én perfect: van de maan tot de sterren die in perfecte cirkels rondom de aarde draaien. Aristoteles beweert dat een vacuüm niet bestaat. De natuur heeft namelijk “een hekel aan leegte”.


Op het vlak van chemie was hij ervan overtuigd dat de natuur uit vier elementen bestaat: aarde, lucht, water en vuur. De verhouding tussen deze elementen verklaart het verschil tussen de materies. 

De vier elementen hebben elk hun eigen plaats en zijn altijd weer op zoek naar die natuurlijke plaats. De plaats van de aarde is onderaan. Waarom zal een steen altijd op de grond vallen? Omdat stenen voornamelijk uit aarde bestaan! Vuur stijgt boven alles uit en dit verklaart volgens Aristoteles waarom vlammen opwaarts bewegen ...

Het probleem zit niet in het feit dat Aristoteles weleens nonsens heeft uitgekraamd ... Wie van de grote mannen is nooit de mist ingegaan? Tussen de dertiende en zeventiende eeuw is hij wel uitgegroeid tot een autoriteit in de onderwijsinstellingen. Het was absoluut not done om hem tegen te spreken. Of met andere woorden: het ontzag voor autoriteit heeft de wetenschap afgeremd. Maar laat dat geen reden zijn om proppen naar je leraar te gooien. Begrepen? ;-)

 

Reageer

Fijn dat je van je laat horen!
Van koe tot kunststof !!!

Van koe tot kunststof !!!

Gepubliceerd op: vrijdag 6 januari 2017

Vervallen melk herbruiken als grondstof om thermoplastische folies te maken ? Een frans bedrijf heeft het gedaan! Wist je dat de melkindustrie de tweede plaats bekleedt op de lijst van de belangrijkste voedingsmiddelenindustriën, juist na vle…

Einstein, een rebels genie

Einstein, een rebels genie

Gepubliceerd op: maandag 26 september 2016

Albert Einstein staat bekend als een moeilijke, vrijgevochten leerling die alleen de vakken studeerde die hem echt interesseerden: wiskunde en fysica. Ga nu vooral niet denken dat ongehoorzaamheid een teken van genialiteit is! Daar trappen ouders en leerkrachten niet in ...

Marie Curie

Marie Curie

Gepubliceerd op: donderdag 1 september 2016

Marie Curie is zeker de bekendste vrouw van de hele geschiedenis van de chemie. Ze heeft 2 Nobelprijzen gekregen maar heeft ook veel geholpen tijdens de Oorlog.