Dalton en het ontstaan van de moderne atoomleer

Dalton en het ontstaan van de moderne atoomleer

De naam ‘Dalton’ doet je wellicht meteen denken aan de vier boeven uit de Far West, die werden achternagezeten door Lucky Luke. Maar in deze context hebben we het over John Dalton: een superbelangrijke figuur voor de wetenschappen. Deze Schotse scheikundige en natuurkundige (eind achttiende, begin negentiende eeuw) is bekend voor twee theorieën: de atoomleer en het daltonisme.

Op 28-jarige leeftijd komt hij tijdens een gesprek met plantkundigen tot de ontdekking dat hij niet zo goed ziet als zijn collega’s. Rood en groen zijn voor hem één pot nat. Dalton beschrijft voor het eerst het fenomeen dat de geschiedenis zal ingaan als kleurenblindheid. Het spreekt voor zich dat deze aandoening zijn naam zal dragen: daltonisme of kleurenzwakte! Hijzelf zal nooit de oorzaak van kleurenblindheid achterhalen. Volgens zijn hypothese is de aandoening te wijten aan de blauwe verkleuring van het glasachtige lichaam in het oog, dat bij anderen transparant is. Hoewel ook zijn broer kleurenblind was, dacht hij nooit in de richting van een genetische afwijking. Nu ja, genetica bestond toen zelfs nog niet ... Mendel wordt pas een halve eeuw later geboren.

Dé grootste ontdekking van Dalton blijft de atoomtheorie, de hoeksteen van onze moderne scheikunde.

Toch was Dalton niet de eerste die inzag dat een stof uit atomen bestaat. De Griekse geleerde Democritus, die leefde in de vijfde en vierde eeuw v.Chr. had de atoomtheorie al beschreven. Waarom wordt Dalton dan genoemd als geestelijke vader van de atoomleer?

Bij Democritus is het atoom het kleinste, ondeelbare deel van materie. De wereld bestaat uit atomen met daartussen de leegte. Atomen verschillen in vorm, ordening en ligging. Hun materie is wel altijd identiek. Het is de samenstelling van de onderlinge atomen en de verschillen in vorm en bewegingen die de verschillende reacties van de materie verklaren. Nu weten we dat zijn theorie niet gebaseerd was op experimenten en al helemaal niet gekwantificeerd!

John Dalton legde zijn atoomtheorie (een moderne voorloper van zijn stellingen vinden we terug bij Robert Boyle aan slechts zes uitgevers voor! Stel je voor dat twee onder hen een vroege dood waren gestorven, een bij het lezen in slaap was gevallen en de drie andere er geen jota van hadden gesnapt ... We zouden misschien nooit van Dalton gehoord hebben! Volgens Dalton bestaat materie uit atomen met verschillende massa. Elk chemisch element bevat verschillende atomen en atomen kunnen onderling worden gecombineerd. (Hij kende evenwel nog niet het verschil tussen atomen en moleculen!) Op basis van zijn theorie worden chemische reacties beschouwd als een nieuwe opstelling van de atomen die geen enkele verandering meer ondergaan.

Op basis van deze theorieën zal Mendeljev jaren later zijn fameuze periodieke systeem van de elementen samenstellen. 

Twee eeuwen later staat de atoomtheorie van Dalton nog steeds als een huis (op enkele details na: zie afbeelding hieronder) en wordt ze beschouwd als de essentie van onze kennis over chemie.

 

Reageer

Fijn dat je van je laat horen!
Van koe tot kunststof !!!

Van koe tot kunststof !!!

Gepubliceerd op: vrijdag 6 januari 2017

Vervallen melk herbruiken als grondstof om thermoplastische folies te maken ? Een frans bedrijf heeft het gedaan! Wist je dat de melkindustrie de tweede plaats bekleedt op de lijst van de belangrijkste voedingsmiddelenindustriën, juist na vle…

Einstein, een rebels genie

Einstein, een rebels genie

Gepubliceerd op: maandag 26 september 2016

Albert Einstein staat bekend als een moeilijke, vrijgevochten leerling die alleen de vakken studeerde die hem echt interesseerden: wiskunde en fysica. Ga nu vooral niet denken dat ongehoorzaamheid een teken van genialiteit is! Daar trappen ouders en leerkrachten niet in ...

Marie Curie

Marie Curie

Gepubliceerd op: donderdag 1 september 2016

Marie Curie is zeker de bekendste vrouw van de hele geschiedenis van de chemie. Ze heeft 2 Nobelprijzen gekregen maar heeft ook veel geholpen tijdens de Oorlog.