Aspirine? Een geneesmiddel zo oud als de wereld

Aspirine? Een geneesmiddel zo oud als de wereld

80 miljard tabletten per jaar! Wist je dat aspirine het meest geproduceerde en het meest verbruikte geneesmiddel ter wereld is? 80 miljard aspirines per jaar: dat betekent 40.000 ton geneesmiddelen en dus het gewicht van 40.000 voertuigen!

Dat succes op wereldschaal is op drie manieren te verklaren:

  • Ten eerste omdat aspirine op veel verschillende manieren nuttig is.
  • Ten tweede omdat dit middel zo oud is als de mensheid, of toch bijna!
  • Tot slot omdat iedereen nu aspirine kan produceren, want de octrooien die de industriële productiemethoden van dit geneesmiddel beschermden, gelden al lang niet meer (als een onderneming een octrooi aanvraagt voor een uitvinding of voor een ontdekking die ze industrieel wil vervaardigen, wil dat zeggen dat gedurende een bepaalde tijd geen enkele andere onderneming die kan gebruiken/op de markt kan brengen. Dit kan tot maximaal 25 jaar duren).

Koorts laten zakken en tandpijn verlichten

Zoals je al weet, verlicht aspirine pijn (pijnstillende werking) en laat het koorts afnemen (koortswerende werking). Dankzij het wetenschappelijke onderzoek werden de voorbije jaren ook tal van andere voordelen ontdekt.

Vandaag wordt aspirine namelijk gebruikt om bepaalde hartziekten te voorkomen of om personen te behandelen die een hartaanval of een cardiovasculair incident hebben gehad. Aspirine werkt namelijk in op de bloedsomloop. “Dat maakt er ook een troef van bij de behandeling van problemen die met diabetes samenhangen of bij pogingen om zulke problemen te voorkomen. En de onderzoekers grijpen er steeds vaker naar terug om bepaalde kankergevallen (darmkanker) te voorkomen, net als bepaalde vormen van dementie bij ouderen”, zo legt de International Aspirin Foundation uit. Ongelofelijk, niet?

Lees verderop hoe aspirine ontdekt werd en leer zelfs enkele schoonheidstips en tips voor thuis waarbij aspirine van pas komt!

Wil je meer weten? Dan klik hier.

Zelfs in de prehistorie werd aspirine al gebruikt

Aspirine werd niet gisteren uitgevonden. Dit geneesmiddel bestaat al ... tienduizenden jaren! Onze voorouders gebruikten het al nog voor we spraken over geneeskunde, apotheken of gewoon ... aspirine. Dit werd onlangs ontdekt bij de analyse van de fossielen van neanderthalers uit België en Spanje. Daarbij kwam aan het licht dat neanderthalers die 42.500 jaar geleden leefden in de provincie Namen al hun toevlucht namen tot aspirine. Ze gebruikten eigenlijk planten die rijk waren aan de chemische bestanddelen waaruit later aspirine zou worden gemaakt.

Hoe weten we dat? Heel eenvoudig! Door onderzoek naar ... het tandsteen op hun tanden (so fresh LOL!). Zo analyseerden onderzoekers het tandsteen van tandfossielen van neanderthalers die in België woonden en die teruggevonden werden in de grot van Spy (in de provincie Namen), maar ook in 'El Sidron', een Spaanse grot. Op die manier konden ze het DNA identificeren van verschillende stoffen waarop deze prehistorische mensen 42.500 jaar geleden hebben gekauwd. En vervolgens een deel van hun voeding reconstrueren. Blijkbaar aten ze in Spy heel graag wolharige neushoorn en paddenstoelen. De mensen uit El Sidron, in het noorden van Spanje, volgden eerder een vegetarisch dieet. In hun tandsteen ontdekten de onderzoekers ook het DNA van pijnboompitten, mos, boomschors en paddenstoelen.

Maar ze troffen er ook het DNA aan van natuurlijke chemische stoffen die vandaag bekendstaan als de actieve bestanddelen van aspirine. De neanderthaler at zilverpopulier en in de knoppen van die boom zitten heel wat ontstekingsremmende of pijnstillende bestanddelen: salicine. Zodra de lever dit salicine heeft verteerd ('gemetaboliseerd'), ontstaat salicylzuur en dat zit ook in aspirine!

Maar hoe maken ze de beroemde aspirine?

Een beetje dichter bij onze huidige tijd vinden we andere manieren waarop dit 'zuur' wordt gebruikt om pijn en koorts te verzachten. Deze keer staan de bladeren en de schors van de schietwilg in de spotlights. We vinden sporen van het gebruik ervan terug in het Midden-Oosten, het oude Egypte en Griekenland. Zelfs Hippocrates, de grondlegger van de geneeskunde die 400 jaar v.C. leefde, gebruikte het. Hij raadde zwangere vrouwen een bereiding op basis van de schors van de schietwilg aan. Die moest de pijn bij de bevalling verlichten.

Het is toch wachten tot de 19e eeuw voor het gebruik van de bladeren en de schors van de wilg wetenschappelijk onderbouwd werd. Pas dan ontdekte men de echt nuttige moleculen in deze planten.

Apotheker Francesco Fontana isoleerde in 1825 in Italië het actieve bestanddeel van de schietwilg en noemde het 'salicine'. Vier jaar later liet een andere apotheker, Pierre-Joseph Leroux, in Frankrijk het poeder van de wilgenschors in water koken, met witte kristallen als resultaat. Hij noemde die 'salicyline'. In elk van die namen hoor je 'salix' terug, het Latijnse woord voor 'wilg'.
In 1835 ontdekte Karl Jacob Löwig, een chemicus uit Zwitserland, dat salicylzuur ook in een andere plant zit: de moerasspirea.

Na tal van andere avonturen, ontdekkingen en handelingen ontdekte de Duitse chemicus Felix Hoffmann, een werknemer van de firma Bayer, uiteindelijk hoe je bijna zuiver acetylsalicylzuur chemisch kunt verkrijgen.

Resultaat: in februari 1899 registreerde de firma Bayer het merk 'Aspirin' voor deze samenstelling.
Deze naam is afgeleid van het Latijnse 'a spiraea', wat betekent: 'wat uit de spirea komt' (dus uit de moerasspirea). Zo ontstond het grootste succes uit de moderne farmaceutica!

De volgende keer dat je koorts hebt, mag je dus de mensen uit de prehistorie en alle wetenschappers die dit geneesmiddel hebben gecreëerd, bedanken!

NB: Wist je dat de onderzoekers in het tandsteen van de neanderthalers ook DNA-sporen hebben gevonden van een ander natuurlijk bestanddeel dat interessant is voor de gezondheid? Het gaat om een schimmel die 'penicillium' heet, een natuurlijk antibioticum! Maar dat is een heel ander verhaal ...

Schoonheidstips en tips voor thuis!

Aspirine is niet alleen een geneesmiddel, maar komt ook voor heel wat andere dingen van pas.

Schoonheidstips:

  • Met aspirine kun je de onzuiverheden op je huid reinigen. Het middel heeft de eigenschappen van een peeling en helpt zwarte puntjes en bruine vlekken op het gezicht te voorkomen. Druk enkele aspirinetabletten fijn en meng dat poeder met 60 ml water. Voeg een koffielepel honing toe en voilà: een masker dat je 15 minuten kunt laten inwerken. Afspoelen met lauw water en klaar!
  • Geef een boost aan je gekleurde haar! Heb je je haar blond laten verven en is het niet zo goed gelukt? Is je haar groen uitgeslagen (vooral in de zomer door het chloor in het zwembad)? Geen paniek! Los vijf tot zes zakjes aspirine op in een groot glas water, breng dit aan op je haar en laat 15 minuten inwerken. Spoel je haar af en was het.
  • Weg met de puistjes! Druk een tablet fijn en meng het poeder met enkele druppels water tot een pasta. Breng die aan op je puistjes, laat 10 minuten inwerken en spoel dan met water af.
  • Heb je last van roosschilfers? Los 100 milligram aspirine op in een half glas water en breng dat aan op je gewassen en afgespoelde haar. Je hoeft het haar niet meer af te spoelen achteraf.

Andere tips:

  • Als je een boeket bloemen langer wilt bewaren zonder dat de bloemen verwelken, giet dan één zakje aspirine in de vaas. De bloemen zullen dan twee keer zo lang mooi blijven, want het salicylzuur van de aspirine voedt de bloemen (en dat is cool voor mama!).
  • Bij een wit hemd of een witte bloes verschijnen onder je oksels gemakkelijk lelijke gele zweetvlekken. En die zijn moeilijk weg te krijgen bij het wassen. Druk twee aspirinetabletten fijn en meng die met enkele druppels water tot een pasta. Wrijf die pasta over de vlekken, laat 10 minuten inwerken en stop alles in de wasmachine. En ziezo: alles is weer stralend wit!

En je kunt ook dit leuke experiment uitvoeren:

 

Reageer

Fijn dat je van je laat horen!

Wil je werken in de chemie en de life sciences?