Breaking Science ontmaskert … de nieuwe maskermode

Breaking Science ontmaskert … de nieuwe maskermode

Wat een kanjer van een neus! Heb je gezien hoe lang de neus van dat masker is? Dat is toch vreemd? Waarom is die zo lang? Om op te vallen? Om anders te zijn? Om het kostuum beter te doen uitkomen?

Die verklaringen zijn wellicht allemaal gedeeltelijk juist … tenminste als we aan carnaval denken. Maar geen enkele verklaart de oorsprong van die enorme neus. Eigenlijk hebben maskers met een lange kraaiensnavel helemaal niets te maken met feestelijkheden waar men zich verkleedt en een masker draagt om zijn ware identiteit te verbergen. Het klinkt misschien ongeloofwaardig, maar het antwoord moeten we in de geneeskunde gaan zoeken!

En neen hoor, dit heeft helemaal niets te maken met de maskers die dokters en verpleegkundigen vandaag in operatiezalen dragen om de patiënten niet te besmetten. Eigenlijk waren die maskers met een lange neus vooral bedoeld om … de dokters zelf te beschermen!

Kruiden, specerijen en azijn als ontsmettingsmiddel

Waar komen ze vandaan? Om dat te weten, moeten we teruggaan naar het tijdperk waarin de Europese bevolking door sommige besmettelijke ziektes, zoals de pest, werd uitgedund.  

Toen, in de zeventiende eeuw, bestonden er nog geen vaccins. Er waren ook geen antibiotica. Men moest dus iets anders bedenken om zich tegen de microben van de pest te beschermen. De mensen van toen hadden opgemerkt dat de ziekte vooral via het bloed werd verspreid. Wie door een vlo werd gebeten die op haar beurt besmet was omdat die eerder een dier of een mens had gebeten die drager was van de pestbacterie, kon zelf ook ziek worden. In sommige gevallen kon de ziekte (de longvariant) via de lucht, en dus via de ademhaling, overgedragen worden.


 

 

 

Daarom bedacht Charles de Lorme, de hoofdarts van Lodewijk XIII, in 1619 in Frankrijk een beschermend pak voor artsen. Hij ontwierp lederen kleding die hun hele lichaam bedekte om vlooienbeten te voorkomen. Om te vermijden dat ze de ziekte zouden krijgen door die in te ademen, ontwikkelde hij een masker met een enorme neus van 16 centimeter lang.
In die lange neus, die lijkt op een kraaiensnavel, zaten slechts twee gaatjes ter hoogte van de neusgaten van de arts zodat die kon ademen. Die lange snavel was vooral gevuld met in parfum, azijn of kruiden gedrenkte sponzen die de microben in de lucht moesten neutraliseren.

Dat ‘harnas’ tegen de pest werd in 1636 in Nederland gebruikt tijdens de beroemde pestepidemie van Nijmegen. In 1656 werd het ook in Rome en Napels gedragen. Beide pestepidemieën hebben toen 450.000 mensen gedood. Je kunt zo’n masker en een volledig pak van de ‘pestdokter’ bezichtigen in het Gasthuis Onze-Lieve-Vrouw met de Roos, een museum in Lessen.

Wist je dat beschermingsmaskers vandaag nog steeds regelmatig worden gebruikt? Zelfs in België? Misschien gebruik je er ooit zelf wel een!

Wil je meer weten? Dan klik hier.

Vandaag worden beschermingsmaskers veel in de beroepswereld gebruikt. Dat is bijvoorbeeld het geval in laboratoria waar geneesmiddelen worden geproduceerd. Daar draagt men zo’n masker om de geneesmiddelen die in de maak zijn tegen een eventuele besmetting te beschermen. In andere bedrijven, waar de werknemers met giftige stoffen in aanraking kunnen komen, zijn beschermingsmaskers, en soms zelfs gasmaskers, verplicht.

Ook in het dagelijkse leven, in de metro, op de trein, op straat, in winkels … zie je sommige mensen met een masker. Uiteraard zijn die niet uitgerust met een lange neus. Die moderne maskers lijken op die van chirurgen. Ze zijn bestemd om anderen niet te besmetten, voor wie zelf besmettelijk is, of om niet besmet te raken wanneer je bijvoorbeeld een immuniteitsprobleem hebt.

Een masker dragen wordt op een dag misschien ook iets voor jou. Zelfs wanneer je niet ziek bent! Bijvoorbeeld wanneer je in een bijzonder vervuilde omgeving gaat fietsen.

We zien immers almaar meer maskers tegen vervuiling die speciaal voor fietsers ontworpen zijn. Ze zijn uitgerust met een filter die de hoeveelheid ingeademde vervuilende stoffen beperkt, vooral uitlaatgassen, stof, pollen en hinderlijke geuren.

Om doeltreffend te zijn, moeten de filters met actieve of elektrostatische koolstof, waaruit de maskers zijn samengesteld, regelmatig worden vervangen. Maar zelfs de eenvoudigste maskers zouden al doeltreffend zijn. Een simpele doek tegen de onderkant van het gezicht zou de opname van stofdeeltjes met een diameter van drie micron al tot 20 % verminderen.

Fiets gezond, zonder masker voor de mond!

Wat als je geen masker draagt? Er bestaan andere mogelijkheden om de impact van de vervuiling voor je longen te beperken. Zo zijn er fietspaden die van het autoverkeer zijn afgezonderd.
Heel wat studies hebben aangetoond dat het gebruik van fietsinfrastructuur de hoeveelheid ingeademde stofdeeltjes vermindert. Het gunstige effect van de afstand tot het autoverkeer is al voelbaar op de fietsinrichtingen (in volgorde van voorkeur: fietspaden, bus- en taxistroken, markeringen op de grond). Een in Parijs uitgevoerde studie toont aan dat de blootstelling aan de vervuiling gemiddeld de helft lager ligt op een afgezonderd fietspad in vergelijking met rijden in het autoverkeer en 30% minder is op stroken waar alleen bussen (en fietsers) rijden. Goede rit!

Reageer

Fijn dat je van je laat horen!

Wil je werken in de chemie en de life sciences?