Kunststoffen. Vriend of vijand?

Kunststoffen. Vriend of vijand?

Bezorgt de gedachte aan ‘kunststoffen’ je koude rillingen? Roept het meteen beelden
bij je op van aardolie, vervuiling, klimaatopwarming en andere onfraaie toestanden? Dan ken je alvast de stereotypen waarmee kunststoffen maar al te vaak in de media komen.

Maar nieuwsgierig als je bent, wil je wat dieper graven en achter de ware feiten komen. Wedden dat je erachter zal komen dat kunststoffen in de toekomst veel minder een bedreiging dan een oplossing voor onze problemen zullen vormen?

Bruno Philippe, Manager bij Plastimobile (dat bestaat ook in Vlaanderen: Plastic lab), trekt elk jaar naar tientallen scholen met als missie de polemiek en misverstanden rond kunststoffen te doorbreken. “Kunststoffen zijn niet meer weg te denken uit ons leven. Je vindt ze niet alleen in verpakkingen maar ook in allerlei medische toepassingen, sportmateriaal, auto’s, vlieg- en ruimtevaarttuigen, ... 

Wist je dat het gewicht van sportschoenen de voorbije 20 jaar dankzij plastic componenten gehalveerd is? Of dat de Solar Impulse, het vliegtuig dat uit kunststofmaterialen gemaakt is rond de wereld kan reizen zonder daarvoor een druppel kerosine te gebruiken. Of dat de nieuwste Boeing 787 Dreamliner voor 50% uit kunststoffen bestaat en dat dit toestel maar liefst 20% minder verbruikt dan een klassiek vliegtuig? Als je dat weet, dan begrijp je dat kunststoffen precies zijn wat we nodig hebben om een duurzame toekomst te bouwen.”

Wil je meer weten? Dan klik hier.

De mindset veranderen voor minder plastic afval

Maar we kunnen er toch niet omheen dat kunststoffen ook vervuilen. De YouTube filmpjes over de tonnen plastic die zich in onze oceanen bevinden, kan je moeilijk fake noemen.

“De plastic afval in onze zeeën zegt veel over ons menselijk gedrag. Het zijn niet de kunststoffen die het probleem vormen. Het is onze mindset die moet veranderen.
Gelukkig zijn er hoopgevende initiatieven zoals die van Slat Boyan. Deze jonge Nederlander is de CEO van Ocean Clean Up, een groep van creatieve denkers die geavanceerde systemen ontwikkelen om het afbraakproces van plastic in zeewater te versnellen. Dit proces dat normaal duizenden jaren in beslag neemt, willen ze reduceren tot een paar jaar. Hoe positief dit initiatief ook is, we moeten tegelijkertijd blijven inzetten op het zorgvuldig sorteren en recycleren van plastic. Want op die manier voorkomen we dat deze kunststof in het milieu belandt.”

Recycleren, doen we dat dan al niet door onze plastic flesjes in blauwe zakken te verzamelen? “Cijfers tonen dat België bij de beste leerlingen van Europa is als het over recycleren gaat. Maar we kunnen nog een tandje bijsteken. Ik denk aan ‘Shelter’, een knap Brits initiatief. Wat doen zij? Ze verzamelen festivaltenten en recycleren ze tot nieuwe tenten en slaapzakken die dan ter beschikking van vluchtelingenkampen gesteld worden. Ook in België zijn er gelijkaardige projecten (ga kijken op de Facebook pagna van "After Festival Recup"). Het toont in ieder geval hoe je door out-of-the-box te denken kunststof op een duurzame manier  voor humanitaire doelstellingen kan inzetten. ”

Kunststoffen in de vluchtelingenkampen

Mooie gedachte maar zijn die gerecycleerde materialen waaruit die tenten opgetrokken zijn wel voldoende tegen allerlei extreme weersomstandigheden bestand? Wat opzoekingswerk rond dit onderwerp maakt duidelijk dat naargelang de omgeving er verschillende typen kunststofmateriaal gebruikt worden. Na de aardbeving op Haïti in 2010 ontwikkelde het Belgisch bedrijf Alpinter het concept RED (Rapid Emergency Done). Dit is een tent uit een canvas van de kunststof polythyleen. Door het productieproces steeds verder te optimaliseren, zijn ze erin geslaagd de efficiëntie deze stof aardig op te voeren. Met als resultaat dat men vandaag met hetzelfde materiaal dubbel zoveel tenten als jaren geleden voor een vluchtelingenkamp kan produceren.

Maar een vluchtelingenkamp is meer dan een verzameling tenten waar mensen kunnen schuilen. Het is ook een plek waar mensen leven, kinderen school lopen en zieken verzorgd worden. De modulaire ziekenhuizen en scholen die je er aantreft, zijn van stevig PVC-materiaal gemaakt. Niet onbelangrijk detail: deze kunststof is bestand tegen extreme temperaturen, intens UV-licht, felle winden en hevige regenbuien. In het geval van brand werkt dit materiaal bovendien vlamvertragend.

Wist je dat er ook plastic lakens zijn? Klinkt misschien niet zo gezellig als katoenen lakens maar ze zijn wel super efficiënt en bieden het voordeel dat ze waterbestendig zijn. In de omgeving van een vluchtelingenkamp is dat wat je wil. Na een hevige moessonbui wil je
’s nachts maar al te graag onder droge lakens slapen.

Je merkt het: kunststoffen spelen een cruciale rol in een vluchtelingenkamp. Dat doen ze ook op het vlak van drinkwatervoorziening. Eén van de grootste uitdagingen voor miljoenen vrouwen bestaat erin elke dag opnieuw hun gezin van voldoende drinkwater te voorzien. Voor hen zijn er de reservoirs uit kunststoffen die hen helpen hun last wat te verlichten.

Zo is het mogelijk om tanks uit PVC te installeren waarin zo’n 500 kubieke meter water kan opgeslaan worden. Daarnaast bestaat er gelukkig ook filterapparatuur die uit polyethyleen gemaakt wordt en waarmee je zelf vervuild water kan zuiveren. Het zijn maar een paar voorbeelden maar ze maken één zaak heel erg duidelijk: kunststoffen zijn niet contra maar pro life zolang ze gebruikt worden waarvoor ze geconcipieerd zijn.

Slimmer denken voor de toekomst

Bruno Philip gaat nog een stap verder. “Willen we een betere wereld creëren, dan gaan we meer kunststoffen moeten fabriceren en recycleren en vooral mensen moeten sensibiliseren om deze materialen duurzaam te gebruiken. Als je nog niet overtuigd bent, lees dan het boek ‘The world in 2030’. Hierin vertelt de auteur Ray Hammond voor welke gigantische uitdagingen we staan en hoe we die kunnen overwinnen. Niet door de klok terug te draaien maar door slimmer om te gaan met de materialen en inzichten die we al hebben.

Een voorbeeld dat me te binnenschiet is dat van de Muzzi-fietsen. Deze Braziliaan kwam op het idee om gebruikte plastic flessen te transformeren tot fietsen. Dat soort denken en handelen is precies wat we nodig hebben. Met dit soort mindset wordt the sky opnieuw the limit. De site www.werecycle.be geeft alvast het goede voorbeeld.”

Foto van Muzzi cycles

Reageer

Fijn dat je van je laat horen!

Wil je werken in de chemie en de life sciences?