Plastic dat alles kan

Plastic dat alles kan

Schijn bedriegt. Kunststoffen hebben te vaak een slechte reputatie. We horen vaak dat ze afgeleiden zijn van petroleum, voor vervuiling zorgen en biologisch niet afbreekbaar zijn. Niet zo'n fraai plaatje, is het niet? Maar let op voor foute informatie! De werkelijkheid is helemaal anders. Vandaag kunnen we bijna niet meer zonder kunststoffen en we moeten ook beseffen dat dit domein in volle ontwikkeling is!

In ons dagelijkse leven, voor onze gezondheid en onze voeding, in onze auto's, onze huizen, onze elektronische toestellen: plastic is overal. Maar wie heeft nu eigenlijk plastic uitgevonden en hoe wordt het gemaakt? Een kleine terugblik.


'Plasticus' of 'plasticos'?

Het woord 'plastic' komt van het Latijnse 'plasticus' en het Griekse 'plasticos' en betekent 'wat omgevormd kan worden'. Vanaf 1875 wordt het woord 'plastic' gebruikt om een stof aan te duiden die kan worden omgevormd tot een voorwerp. Vandaag zouden we daar eerder ... plasticine tegen zeggen. En wat blijkt? Het is van hetzelfde woord afgeleid!


Pas in 1913 wijst het woord 'plastic' op kunststoffen die met warmte worden gemodelleerd en daarna op het einde van het productieproces hard worden gemaakt. De productie van semisynthetische plastic grondstoffen dateert van 1862, toen xyloniet werd geproduceerd op basis van nitrocellulose en vooral van 1872 toen met celluloïde een doorzichtig 'plastic' werd voortgebracht.

De oorsprong van plastic: een revolutie!

Celluloïde werd uitgevonden in de Verenigde Staten. Het kwam tot stand op basis van cellulose dat in reactie kwam met kamfer. Eastman, de uitvinder van de fotofilms van 'Kodak', gebruikte deze uitvinding om zijn eerste spoelen te produceren. Celluloïde werd het eerste echte industriële plastic.

Semisynthetische stoffen dienden daarna om vele voorwerpen te produceren. In de jaren 1910 werden ze stilaan vervangen door bakeliet, het eerste echt synthetische plastic. Een uitvinding van ... een Belg: Leo Baekeland!

Als je meer wilt weten over Leo Baekeland en zijn uitvinding, kun je het artikel lezen over groene grondstoffen!(http://www.breakingscience.be/nl/topics/detail/planten-leveren-grondstoffen-voor-de-chemie  )

Later werden vele nieuwe, volledig synthetische kunststoffen ontwikkeld. En dat is nog altijd het geval! Je kent vast en zeker deze namen of de volgende letterwoorden: polyvinylchloride (pvc), polyethyleen, ABS (acrylonitril-butadieen-styreen), polypropyleen ...

In 1960 kenden we al meer dan 500 soorten verschillende kunststoffen!

Wil je meer weten? Dan klik hier.

Hoe maak je een voorwerp in plastic?

Laten we een voorwerp nemen dat we allemaal kennen: de doorzichtige flessen die we gebruiken voor onze dranken of afwasmiddelen. Ze worden gemaakt in polyethyleentereftalaat (pet).

Om dat te maken hebben we twee componenten nodig die worden gehaald uit petroleum: een vloeistof, ethyleenglycol, en een poeder, tereftaalzuur. Deze twee producten zijn monomeren, dat wil zeggen dat ze samengesteld zijn uit enkelvoudige moleculen.

In een eerste fase worden de twee componenten gemengd tot een soort pasta. Daarna wordt deze pasta opgewarmd en onder druk gebracht. Zo komt het proces van de verestering op gang. Daarbij worden de monomeermoleculen aan elkaar gebracht waardoor ze een polymeerketen vormen (bestaande uit vele moleculen).

Daarna komt de polycondensatie, waarbij de ketens van moleculen aan elkaar worden vastgemaakt. Zo ontstaat een volledig polymeer. Na deze fase bestaat pet in de vorm van doorzichtige korrels. Alle onzuiverheden worden eruit verwijderd. Daarna moeten deze korrels alleen nog worden gebruikt om plastic folies of draden van te maken en ze in een vorm te gieten ... En daar worden dan bijvoorbeeld frisdrankflessen van gemaakt!

Plastic recycleren, kan dat?

Natuurlijk en ook hierin zien we een evolutie!

Laten we even bij de doorzichtige petflessen blijven (uit polyethyleentereftalaat). Die kunnen perfect worden gerecycleerd.

Een Duitse onderneming die ook in België actief is en die gespecialiseerd is in 'groene' huishoudproducten (afkomstig uit de duurzame chemie), slaagt er zelfs in om 100 % van zijn petflessen voor detergenten te recycleren. En het gerecycleerde plastic blijft nog altijd goed doorzichtig.

De plastic flessen die je in de vuilbak gooit, worden gesorteerd, gewassen, vermalen en gesmolten. Daar worden dan tal van dingen uit gemaakt: nieuwe flessen, schaaltjes voor groente en fruit, textielvezels, tapijten en matrasvullingen, slaapzakken, rekjes, manden, bussen met een slangetje en nog veel meer.

Van plastic uit petroleum naar plastic uit biologische bronnen

En plastic is trouwens nog wel meer dan alleen maar een derivaat van petroleum! We zien steeds meer biologisch plastic verschijnen. Dat wordt gemaakt op basis van hernieuwbare grondstoffen, zoals mais, zoete aardappel, tarwe, rietsuiker, olieplanten of eiwitten. Er is zelfs een onderneming die plastic maakt op basis van de eiwitten van melk die niet goed meer is. Het voordeel van dit plastic uit 'biologische bronnen': ze zijn niet alleen recycleerbaar, maar bovendien ook biologisch afbreekbaar. We kunnen ze zelfs composteren!

Plastic in Vlaanderen

In Vlaanderen zijn er ongeveer 300 bedrijven en de meeste zijn in Tielt, Roeselaere en Noord-Limburg.

Mogelijke beroepen in de kunststoffenverwerking

Bekijk de mogelijke beroepen in deze sector :

Reageer

Fijn dat je van je laat horen!